Engeri yokulabiriramu amawuggwe

Ekiwandiiko kino kiriwo ku lw’okumanyisa byokka era tekisaanye kutwalibwa ng’amagezi g’obusawo. Nsaba webuuze ku mukugu mu by’obulamu asaanidde okufuna obulagirizi n’obujjanjabi obukugendereddwamu.

Eby’obulamu by’omubiri bikwatagana nnyo n’engeri gye tussaamu empewo buli lwesereka n’enkya. Amawuggwe kye kimu ku bitundu ebikola omulimu ogw’ekitalo mu mubiri gw’omuntu, kubanga ge gasengejja omukka oguyingira n’okukakasa nti buli katundu k’omubiri kafuna empewo emala. Bwe wabaawo okukosebwa kwonna mu ngeri amawuggwe gye gakolamu emirimu gyago, omubiri gwonna gutandika okufuna obulemu n’obukoowu obutategeerekeka. N’olwekyo, okumanya engeri y’okugakuuma nga malamu kye kintu ekisookera ddala mu kutumbula obulamu obweyagaza obwa buli muntu.

Obukulu bw’okukuuma amawuggwe nga malamu

Amawuggwe galina enkola ey’enjawulo ey’okwesengejja n’okwekuuma, naye embeera y’obutonde n’ebintu bye tuyingiza mu mibiri birina engeri gye bigakosaamu. Mu nsi ya leero, waliwo ebintu bingi ebireeta obulabe eri eby’okussa gamba ng’omukka oguva mu mmotoka, enfuufu mu nguudo, n’ebyuma ebikola ebyamaguzi mu makolero. Ebintu bino bwe biyingira mu mawuggwe, bitandika okwonoona obutoffaali obutono n’okuleetera emiyitiro gy’omukka okuzimba n’okufunda.

Ate era, abantu bangi tebatera kufaayo ku bikwata ku kutuuyana oba okutendeka amawuggwe gaabwe okutuusa lwe bafuna obuzibu obw’amaanyi. Okukuuma amawuggwe nga makalukalu kitandikira mu kwewala emikka emibi gyonna, gamba ng’okunywa etaaba oba okubeera okumpi n’abanywerawo omukka ogwo. Okwewala ebintu bino kiyamba okukuuma obusobozi bw’amawuggwe okumala ekiseera ekiwanvu awatali kufuna nkyukakyuka mbi zireeta buzibu mu kussa.

Engeri y’okutumbulamu enkola y’okussa n’emiyitiro gy’omukka

Enkola y’okussa erina engeri gye yeetaagamu okukwatibwamu naddala eri abantu abatera okufuna obuzibu bw’okulemererwa okussa obulungi. Emiyitiro gy’omukka gyetaaga okubeera nga miggule bulungi era nga tegirina bintu bigiziyiza kutambuza mpewo ennungi. Okuyiga emikolo gy’okussa obulungi, gamba ng’okusikira empewo munda ng’okozesa olubuto sso si kifuba kyokka, kiyamba okugaziya amawuggwe n’okugawa obusobozi obw’okuyingiza empewo ennyingi.

Okugatta ku ekyo, dduyiro w’okussa ayamba nnyo okukkakkanya embeera z’obweraliikirivu n’obutabanguko mu mubiri, kubanga ayamba omutima okutebenkeza entunnunsi n’okuleeta obutebenkevu mu miyitiro y’omukka. Buli lw’otendeka emiyitiro gyo egy’omukka okukola mu ngeri ey’amateeka, kiyamba okutangira ebizibu ebiyinza okuva ku kukoowa kw’amawuggwe amangu singa oba otambuddeko olugendo oluwanvu oba ng’okozesezza amaanyi amangi.

Obujjanjabi bw’okussa n’okukozesa eddagala eripompibwa

Waliwo obujjanjabi obw’enjawulo obukozesebwa okuyamba abantu abalina obuzibu obw’okuzibikira kw’emiyitiro gy’omukka. Eddagala eripompibwa erikozesebwa mu kamwa, eriyitibwa inhaler, likola omulimu ogw’amangu mu kugaziya emiyitiro gy’omukka n’okukkakkanya okuzimba okuba kutandise okubaawo. Eddagala lino lisobola okugabanyizibwamu ebiti bibiri, omuli eryo eriyamba mu bwangu ng’omuntu afunye obuzibu obw’amangu, n’eryo erikozesebwa buli lunaku mu kutebenkeza embeera y’amawuggwe.

Kikulu nnyo okukozesa eddagala lino nga wamaze okufuna obulagirizi obutuufu okuva eri abasawo abakugu abamanyi embeera y’obulamu bwo. Buli lwe likozesebwa mu ngeri etatuukiridde, kiyinza obutakola bulungi oba okuleeta ebizibu ebirala eby’obulamu. Abasawo era bayinza okukuwa amagezi ku ngeri gye tuyinza okugattiramu obujjanjabi obw’okutendeka amawuggwe awamu n’eddagala lino okusobola okufuna ebibala ebirungi n’okuddamu okussa obulungi mu bulamu obwa bulijjo.

Omukka gwa wokisijeni n’obujjanjabi obw’enjawulo

Mu bantu abalina obuzibu obw’ekitalo mu mawuggwe, omukka gwa wokisijeni guyinza okwetaagisa okwongerwako mu ngeri ey’enjawulo okuyamba omubiri okusigala nga gukola bulungi. Enkola eno eya oxygen therapy ebeerawo okusobola okuyamba ebitundu by’omubiri eby’omunda gamba ng’omutima, obwongo, n’ensigo okufuna empewo emala okukola emirimu gyabyo. Singa omukka gwa wokisijeni gusalikako mu mubiri, omuntu atandika okuwulira omutwe okukaluba, obukoowu obw’amaanyi, n’okulemererwa okutambula oba okukola emirimu egya bulijjo.

Obujjanjabi buno bussa mu nkola nga bakozesa ebyuma ebikola wokisijeni n’emipiira egiteekebwa mu nnyindo oba ebibikka ku kamwa n’ennyindo. Okuteekebwako empewo eno kirina okugoberera ebipimo ebituufu ebyasaliddwawo omusawo, kubanga okussa empewo ennyingi ennyo oba entono ennyo kiyinza okuleeta ebizibu ebirala. Abakugu bakola okukebera okw’enjawulo okukebera obungi bw’omukka ogwa wokisijeni mu musaayi nga tebannaweereza bujjanjabi buno eri omulwadde.

Emitendera gy’okulabiriramu obulamu n’okuziyiza ebizibu

Okukuuma obulamu obulungi obw’amawuggwe kintu ekyetaagisa okufuba buli lunaku nga tuyita mu nkyukakyuka ez’enjawulo mu mbeera y’obulamu bwaffe obwa bulijjo. Okulya emmere erimu ebiriisa ebitumbula obulamu gamba ng’ebibala, enva endiirwa, n’emmere erimu ebizimba omubiri kiyamba nnyo obutoffaali bw’amawuggwe okusigala nga bwa maanyi. Ate era, okunywa amazzi amangi kuyamba emiyitiro gy’omukka obutakakanyala n’okuyamba ebikonda ebizibikira okusenguka mu bwangu n’obutaleeta kiziyiza.

Ate era, okugemebwa endwadde ezikwata amawuggwe gamba ng’omusujja gw’amawuggwe n’endwadde za ssenyiga omukambwe kikuuma omubiri obutafuna buvune bw’amawuggwe obw’amaanyi. Mu biseera by’empewo oba obutiti, kiba kirungi okwambala engoye ezibuguma n’okubikka ku kamwa n’ennyindo ng’oli mu bifo ebirimu emikka emibi oba enfuufu ennyingi. Bino byonna biyamba okukuuma emiyitiro gy’omukka nga mifuke era nga gyakola bulungi mu ngeri ey’obukuumi obw’omulembe.

Okulabirira amawuggwe tekuyinza kusuulibwa muguluka kubanga buli kitundu ky’omubiri gwaffe kyetaaga empewo gye gasengejja okusobola okubeera nga kiramu n’okukola emirimu gyakyo. Singa olaba obubonero ng’okukolola okutakoma, okuwulira ng’emiyitiro gy’omukka gizibye, oba okulemererwa okussa ng’otambudde akatono, kikulu okugenda mu ddwaaliro okulaba omusawo ow’ekikugu. Okwekebeza n’okufuna obulagirizi mu budde butuufu kiyamba okuziyiza obuzibu obwandisinze okuba obunene, era kikuyamba okusigala ng’olina obulamu obw’essanyu n’amaanyi agawagira enkola y’emirimu gyo egya buli lunaku.